Stoombuigen


De afgeronde hoeken van de tafelbladen voor de kajuit en de kuip moeten voorzien worden van opstaande randen, waarbij in die bochten een verlaging van de rand moet komen om het tafelblad makkelijk schoon te kunnen houden. Deze verlaging heb ik erin gemaakt na het stoombuigen, om te voorkomen dat dit gedeelte anders zal reageren tijdens het buigen dan de rest van het randprofiel.

Het tafelblad voor de kajuit heeft daarnaast ook een gebogen lange rand, in tegenstelling tot de kuiptafel, die rechthoekig van vorm is. Het kuiptafelblad wordt gemaakt van een bestaand blad met daarin een met fineer ingelegde windroos en het kajuittafelblad wordt in eigen beheer gemaakt van een met Coromandelfineer af te werken multiplex. In het kajuitafelblad komt een sparing voor de ovaalvormige mast. Ook die sparing moet voorzien worden van een opstaande rand. Deze heb ik gemaakt van een aantal lagen Essen fineer.

De opstaande randen worden ook gemaakt van Essenhout en de bochten worden door middel van stoombuigen in de juiste vorm gemaakt.

Voor stoombuigen heb je onder andere een stoomkist en stoom (wat bijvoorbeeld met een behangstomer geproduceerd wordt), buigmallen en geleidestrippen nodig.


Na een eerste ervaring met een eenvoudige stoomkist van een steigerplank kwam ik tot de conclusie dat hout niet het meest geschikte materiaal is voor een stoomkist, omdat het heel erg veel van het stoom opneemt, terwijl je juist wilt dat het te stomen hout de stoom opneemt. Na die vingeroefening heb ik een stoomkist gemaakt van een aluminium buis. Deze heb ik geïsoleerd en omtimmerd, zodat het stoom niet te snel en zo min mogelijk afkoelt waardoor het condenseert in de stoombuis. 


Omdat het hout na het stomen iets terugveert, moet je de buigmallen dus een iets sterkere curve geven dan de ronding die het hout uiteindelijk moet krijgen. Het lastige is hoeveel, want elke houtsoort reageert weer anders en zelfs elk stuk hout reageert anders, ook al is het van dezelfde houtsoort.


Het buigen zelf heb ik op film vastgelegd en kun je hier zien: 


En dan is dit het resultaat:

Bij het buigen maak je gebruik van een strip metaal, die je gelijk met het hout meebuigt. Zelf heb ik 1mm staalplaat en een breedte van de te buigen randprofielen gebruikt.


Deze geleidestrippen heb ik tijdens het stomen van de Essenhouten randen voorverwarmd in de 'oude' stoomkist, met behulp van een schildersföhn, zodat het te buigen hout niet teveel afkoelt tussen het moment dat het uit de stoomkist komt en het moment dat het buigen klaar is. In de stoomkist wordt het minimaal 95 graden Celsius, dus de schildersföhn heb ik zo ingesteld dat het in die kist ook zo'n 95 graden Celsius werd.


De gebogen profielen heb ik ongeveer 24 uur later weer uit de buigmallen gehaald en het resultaat is prima geworden.


Nu kan de verlaging in de bochten worden aangebracht:



En kunnen de hoekstukken aangebracht worden. Zie voor het eindresultaat de pagina Scheepstimmerwerk.


© Laatste update: juli 2016